Colofon | ContactEN | FR

Veranderende migratiestromen

Tussen 1750 en 1914 veranderde het karakter van de Europese migratie- en emigratiestromen: ze werden omvangrijker en vonden veelvuldiger plaats. Dat gold vooral voor de overzeese migratie, die zich voordien vooral beperkte tot handelaren, ambtenaren en soldaten. De enorme bevolkingsgroei in deze periode en de Industriële Revolutie speelden daarbij een belangrijke rol. De laatstgenoemde ontwikkeling zorgde onder andere voor nieuwe sociaaleconomische verhoudingen en een grote trek van het platteland naar de stad.

Verhuizing omstreeks 1800. Met het hele hebben en houden op weg
om elders een nieuw bestaan op te bouwen
(Foto: Centraal Bureau voor Genealogie)

Dankzij de relatieve welvaart bleef Nederland tussen 1750 en 1914 een geliefde bestemming voor migranten uit de buurlanden en de rest van de wereld. Dat leidde tot de komst van een gevarieerde groep seizoenarbeiders, trekhandelaren, arbeidsmigranten, vluchtelingen, asielzoekers en gezinsherenigers, waaronder veel Belgen. Zij vormden in deze tijd na de Duitsers de omvangrijkste groep migranten in Nederland. Een groot deel van hen (60%!) was vrouw. In tegenstelling tot de Duitsers, die zich vooral in de steden concentreerden, trokken de Belgische migranten ook wel naar de plattelandsgemeenten. Volgden de huwelijkspartner en/of kinderen van de migrant pas op een later moment, dan spreekt men van ketting- of vervolgmigratie

Hoewel vooral de landbouw een aanzuigende werking had, waren veel migranten ook werkzaam als bakker, stukadoor, metselaar, tuinman, dienstbode of koetsier. Zij konden vrij eenvoudig naar Nederland komen. Ondanks de uit 1849 daterende Vreemdelingenwet - die bepaalde dat vreemdelingen zich bij aankomst en vertrek bij de politie moesten melden - was de (handhaving van de) regelgeving ten aanzien van migranten tot aan het begin van de twintigste eeuw namelijk nogal beperkt. De komst van de vele Belgische vluchtelingen tijdens de Eerste Wereldoorlog vormde een keerpunt. De Nederlandse overheid probeert sindsdien om via continu aanscherpen van de regels een regulerende invloed uit te oefenen op de verschillende migratiestromen.

Belgische vluchtelingen op weg naar Nederland, 1914

Belgische vluchtelingen op weg naar Nederland, 1914
(Foto: Spaarnestad Photo)