Colofon | ContactEN | FR

Les Enfants de l’Yser, kinderen in een Franse schoolkolonie

“Het onderwijs ondervond veel hinder tijdens de Eerste Wereldoorlog. De scholen werden eerst gebruikt als verblijf voor vluchtelingen en werden daarna door de Duitsers opgeëist om deze om te vormen tot soldatenkwartieren, hospitalen,... Tot grote ongerustheid van de ouders liepen de kinderen dus meestal rond op straat waar ze voortdurend in gevaar waren en waar ze weinig positiefs leerden van de soldaten. Hier en daar, in burgerhuizen en kerken bijvoorbeeld, begon men na de eerste turbulente oorlogsmaanden weer les te geven, met zeer schaarse middelen omdat er zoveel vernield was.

Vanaf mei 1915 werden de kinderen die in de gevarenzone bij het front woonden, geëvacueerd naar schoolkolonies verder weg in België, in Frankrijk en in Zwitserland. Het afscheid met hun familie was hard, maar ze waren er veilig, verbleven er gratis en kregen er les. Ze kregen de naam 'Les Enfants de l'Yser'.

Emiel (1902-1989) en Urbain (1904-1988) Sinnesael waren geboren en getogen Tuimelaarnaars (Moorslede, Beitem, West-Vlaanderen). Als zoons van Henri Sinnesael en Marie-Louise Persoon groeiden ze op in een warm nest in de Monseigneur Catrystraat, samen met hun zus en vijf broers. Hun ouders hadden er een molen, hoeve, een vlasroterij en een cichoreidrogerij.

Uiterst links: Emiel. Naast Emiel staat Urbain (Foto: Roger Sinnesael)

Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, vluchtten ze op 19 oktober 1914 samen met een broer en een oom richting leper. Ze strandden in Elverdinge, bij een boer die aan ongeveer tweehonderd mensen van allerlei slag onderdak verschafte. Twee jaar deden Emiel en Urbain allerlei werk op de boerderij waar ze verbleven, doch toen het té gevaarlijk werd werden ze, met een tussenstop van een paar weken in Rouen, gerepatrieerd naar de Seine-Maritime (Normandië), waar ze tot het einde van de oorlog in Les Grandes Dalles verbleven, in het Hotel de la Plage dat gebruikt werd als school. Emiel en Urbain waren 10 en bijna 12 jaar oud, een vreselijke leeftijd om de familiale sfeer te missen en weg te moeten uit de omgeving waar ze iedereen kenden.

Hotel de la Plage in Les Grandes Dalles (Foto: Roger Sinnesael)

De directeur van de school was er volgens hen zeer streng en de hoeveelheid leerstof erg groot Het eten werd er geleverd door de Franse overheid en deze oorlogskost was haast oneetbaar. Desalniettemin was het verorberen ervan beter dan honger lijden. Was er niet genoeg voedsel dan gold het recht van de sterkste, met als gevolg dat er veel kinderen ondervoed waren.

Men kon er gedurende een jaar de gewone lessen volgen en zich daarna specialiseren, op voorwaarde dat men oud genoeg was. Maar dat hebben Emiel en Urbain nooit gedaan, want ze wilden liever een stukje grond bebouwen als landbouwer dan Latijn te leren. Daar zal het hunkeren naar hun vroegere leven ook wel voor iets tussen gezeten hebben.

Les Enfants de l’Yser (Foto: Roger Sinnesael)

Emiel moest, als oudste van zijn tafel, elke dag de borden en het bestek afwassen. Servies en bestek, dat was iets nieuws, want thuis at men nog altijd met z'n allen uit een grote kookpot, zonder borden en met een houten lepel.

Toen ze terug thuis kwamen hoorden ze dat hun vader, tijdens hun verblijf in Elverdinge, steeds minder dan een kilometer van hen vandaan vertoefde. Wat nog erger was: hun moeder was gestorven.”

Brief van Henri Sinnesael (16 juli 1918) aan de Minister van Binnenlandse Zaken met de vraag om zijn zonen Emiel (Camiel) en Urbain te laten overkomen van Les Grandes Dalles naar Fauillet. Henri verbleef in La Nauze te Fauillet en werkte er in de graanhandel Tonneins (Foto: Roger Sinnesael)

Met dank aan Roger Sinnesael