Colofon | ContactEN | FR

Stap 1: Het geheugen


Een eerste stap is ons geheugen aan de tand voelen...

Begin bij jezelf

Noteer alles wat je weet over je levende en gestorven familieleden:

  • namen (officiële en roepnamen)
  • geboorte-, huwelijks- en overlijdensdata en -plaatsen
  • namen van partners, kinderen,...
  • enzovoort

Noteer deze gegevens op een persoonsfiche, gezinskaart of kwartierstaat.

Interview je familieleden of kennissen van de familie

Vraag hen de ontbrekende gegevens in jouw kwartierstaat zoveel mogelijk aan te vullen. Ga ook na wat zij verder nog weten over het gezin waarin ze opgroeiden, over de familiebanden, de verhalen en anekdotes. Zeker oudere verwanten kunnen je vaak heel wat bruikbare informatie bezorgen. Het geheugen is niet volmaakt. Herinneringen vervagen en gebeurtenissen worden bewust of onbewust vervormd. Wees dus steeds kritisch en check de informatie later op basis van andere bronnen (zie stap 2 en 3).

Enkele tips bij het afnemen van interviews:

  • Maak duidelijke afspraken met je getuigen en licht hen in waarover het gesprek zal gaan. Neem een lege persoonsfiche en/of gezinskaart en een kwartierstaat mee. Daarin kan je snel de belangrijkste sleutelgegevens noteren.
  • Noteer telkens wie welke informatie verstrekte en wanneer. Zo kan je steeds op een correcte manier naar je bronnen verwijzen. Neem het gesprek eventueel op. Vraag hiervoor steeds de toestemming.
  • Bereid je goed voor. Weet wat je zelf te weten wil komen en neem een vragenlijst mee. Deze lijst is enkel een leidraad, probeer steeds een zo natuurlijk mogelijk gesprek te voeren.
  • Neem indien mogelijk enkele foto's of oude documenten mee om het geheugen van je familieleden op te frissen.
  • Laat je getuige zo veel mogelijk zelf aan het woord. Je kan het verhaal sturen met enkele open vragen.

Duik in het familiearchief

Een familie verzamelt heel wat documenten die vaak van generatie op generatie worden doorgegeven: geboortekaartjes, schoolrapporten, brieven en prentkaarten, huwelijksaankondigingen, menukaarten, trouwboekjes, bidprentjes, rouwbrieven, familiefoto's en -films, enzovoort. Dit 'familiearchief' of 'papieren geheugen' wordt soms zorgvuldig bewaard, maar bevindt zich even goed in koekendozen, blikken trommels, mappen of kartonnen dozen op zolder.

Enkele tips bij het doorsnuisteren van het familiearchief

  • Controleer de achterkant van foto’s. Daarop staan soms namen of gegevens die tot de identificatie van de geportretteerden kunnen leiden.
  • Trouwboekjes zijn een handig vertrekpunt van je onderzoek. Je vindt er niet alleen gegevens over drie generaties, vaak tref je er ook adresgegevens of informatie over vaccinaties in aan.
  • Geen bidprentjes of rouwbrieven gevonden bij je familie? Zoek dan op het internet of in documentatiecentra (zie stap 2).

Laat grafstenen getuigen

Een trip naar het kerkhof van de woonplaats van je voorouders mag je zeker niet vergeten. Grafzerken en begraafplaatsen hebben vaak heel wat waardevols te vertellen. Je vindt er niet alleen informatie over geboorte-en overlijdensdata van je verwanten, maar ook hun laatste rustplaats zelf onthult meer dan je zou vermoeden. Zo kan de grafsteen iets over de rijkdom van je voorouders of hun zelfbeeld vertellen of wijst de keuze voor een bepaalde begraafplaats op hun ideologische achtergrond.

Ga verder naar stap 2 »


Meer weten?

Over mondelinge geschiedenis

  • B. De Wever en P. François, Gestemd verleden. Mondelinge geschiedenis als praktijk (2003).
  • B. De Wever, B. Rzöska en C. Krul (reds.), Van horen zeggen. Mondelinge geschiedenis in de praktijk (2005).
  • D. J. Noordam, 'Oral history voor genealogen', Jaarboek CBG (1999) 37-58.
  • Meer informatie over mondelinge geschiedenis en een bibliografie zijn te vinden in het FARO dossier mondelinge geschiedenis

Over familiale documenten

  • J. Buydens, Enkele bedenkingen over de waarde van doopkaartjes, trouwbrieven en overlijdensberichten in de krant, Vlaamse Stam 36 (2000) 273.

Over grafmonumenten en -schriften

  • D.J.B. Vanpée, Tussen moment en monument voor de eeuwigheid. Gietijzeren grafkruisen in Vlaanderen en Brabant ('s-Gravenwezel 1997).
  • J. Belonje, Genealogische en heraldische gedenkwaardigheden in en uit de kerken der provincie Limburg, (1961).
  • P. Genard, Verzameling der graf- en gedenkschriften van de provincie Antwerpen (Antwerpen 1856).
  • R. Van Belle, Vlakke grafmonumenten en memorietafelen met persoonsafbeeldingen in West-Vlaanderen. Een inventaris, funeraire symboliek en overzicht van het kostuum (Brugge 2006).