Colofon | ContactEN | FR

Zegelkunde

De zegelkunde (sigillografie of sfragistiek) is de studie van zegels naar vorm, inhoud en bestemming.

Heel wat zegels bevatten de afbeelding van een wapen(schild) en zijn dus de belangrijkste bron om wapenschilden te bestuderen. Daarom is de zegelkunde nauw verbonden met de heraldiek. Naast wapenzegels zijn er ook nog portretzegels en figuurlijke zegels.

De zegelkunde is een belangrijke hulpwetenschap om bepaalde documenten te dateren en hun oorsprong te achterhalen. Vanaf de dertiende eeuw werd het zegel de algemene manier om oorkonden een authentiek karakter te verlenen. Aan het einde van de veertiende eeuw maakte de handtekening echter opgang en in de zeventiende eeuw was het gebruik van de handtekening veralgemeend. Net zoals een handtekening was een zegel een persoonlijk merk. Toch waren ook uitzonderingen mogelijk. Zo hadden bepaalde families in Duitsland een familiezegel of gebruikten erfopvolgers het zegel van hun voorganger. Eén persoon kon ook over meerdere zegels beschikken.

Zegels zijn te vinden in archieven (aan documenten), maar ook in bibliotheken (bv. de Bibliothèque nationale in Parijs) of musea (bv. het Kunsthistorisches Museum in Wenen). De belangrijkse collecties zegels voor onze gebieden bevindt zich in het Algemeen Rijksarchief in Brussel.


Meer weten?

Repertoria om zegels op te sporen:

  • J. Th. De Raadt, Sceaux armoriés des Pays-Bas et des pays avoisinants (Brussel 1898-1903).
  • G. Demay, Inventaire des sceaux de la Flandre, 2 dln. (Parijs 1873).
  • A. De Ghellinck Vaernewijck, Sceaux et armoiries des villes, communes, échivinages, châtellenis, métiers et seigneuries de la Flandre ancienne et moderne (Parijs en Brugge 1935).
  • R. Laurent, Sigillografie, ARA (Brussel, 1986)