Colofon | ContactEN | FR

Metrologie

De metrologie bestudeert lengte-, oppervlakte- en inhoudsmaten uit het verleden. Hieronder verstaat men de studie van oude matenstelsels (landmaten, inhoudsmaten en gewichten), de omrekening naar moderne maten en de daarbij horende problemen.

Bij familiekundig onderzoek komen genealogen in aanraking met verschillende oude maten en gewichten die naargelang tijd en plaats grondig kunnen verschillen. Betrouwbare omzettingstabellen zijn dus noodzakelijk.

Tot aan de Franse Tijd (ca. 1794) heerste er in Vlaanderen een grote plaatselijke diversiteit aan maten en gewichten. Elke regio had een eigen meetsysteem. Inhoudsmaten vertonen doorgaans een grotere verscheidenheid dan oppervlaktematen.

Pas vanaf de invoering van het metriek stelsel werden onveranderlijkheid en vergelijkbaarheid als basisprincipes gehanteerd. Het metriek stelsel werd in Frankrijk op 7 april 1795 uitgevaardigd en werd vanaf de annexatie van de Zuidelijke Nederlanden (in oktober 1795) ook bij ons van kracht. Het werd echter moeilijk geaccepteerd. Pas na de Belgische onafhankelijkheid werd het metriek stelsel door de wet van 10 juni 1836 in België verplicht.

In de meeste Vlaamse regio's was het bunder de eenheidsmaat. In de regel is 1 bunder gelijk aan 4 dagwand of 400 roeden. Een bunder was meestal tussen 1,2 en 1,5 ha groot. In Vlaanderen waren de basiseenheden de mark en het pond.


Meer weten?

  • H. Doursther, Dictionnaire universel des poids et mesures anciens et modernes (Brussel 1840).
  • J.- J. Hoebanx, 'La conversion par le cadastre des mesures brabançonnes anciennes en mesures métriques', Bulletin de la Commission royale d'histoire 159 (1993) 1-244.
  • E. Thoen, 'Historische metrologie', in: J. Art (red.), Hoe schrijf ik de geschiedenis van mijn gemeente? Deel IIa: Hulpwetenschappen (Gent 1995) 129-148.
  • J. Mertens en P. Vandewalle, Metrologisch Vademecum voor Vlaanderen (Brugge 2003).
  • A. Wyffels, 'Maten en gewichten', in: C. Verlinden, J. Craeybeckx e.a., Dokumenten voor de geschiedenis van prijzen en lonen in Vlaanderen en Brabant, 3 dln. (Gent 1959-1972).