Colofon | ContactEN | FR

Heraldiek

Heraldiek (of wapenkunde) bestudeert de oorsprong, ontwikkeling en de betekenis van wapenschilden, waaronder dus ook familiewapens. Via de heraldiek worden ook nieuwe wapenschilden ontworpen en geregistreerd.

Er bestaat een specifiek heraldisch jargon, waarbij ‘blazoenering’ bijvoorbeeld de beschrijving van een wapenschild betekent.

Het gebruik van familiewapens dateert uit de Middeleeuwen, maar is tot op vandaag blijven bestaan. Oorspronkelijk werden ze gebruikt door ridders, maar al in de Middeleeuwen gingen ook steden, ambachtslui, geestelijken, etc. een wapen voeren als identificatiemiddel. In principe kon en mocht iedereen die dat wenste een wapen aannemen.

Ook nu nog mag wie geen oud wapen van een rechtstreekse voorouder terugvindt een wapen laten ontwerpen volgens de geldende heraldische regels. Dit wapen kan geregistreerd worden bij het Heraldisch College van Familiekunde Vlaanderen en mag dan door geen enkele andere familie worden gevoerd.

Heraldiek komt een familiehistoricus vaak van pas. Deze hulpwetenschap is niet alleen nuttig bij de interpretatie van bepaalde bronnen met heraldische elementen (zoals grafmonumenten, gebruiksvoorwerpen, etc.), maar kan ook belangrijke informatie over de geschiedenis van een familie onthullen (afkomst, politieke sympathieën, etc.). Hoewel de heraldiek zelden het bewijs vormt van een genealogisch verband, kan het wel gebruikt worden om bepaalde hypotheses rond afstamming te ondersteunen.

Een familiewapen traceren is niet altijd gemakkelijk. Voor België bestaat bijvoorbeeld geen centraal register van familiewapens. Voor adellijke families gebruikt men best het wapenboek van Warlop (Middeleeuwen) of het repertorium van Duerloo en Janssens (latere periodes). Niet-adellijke wapens kunnen het best opgespoord worden via het alfabetisch register van Van Helmont.


Meer weten?

Werkinstrumenten

  • E. Warlop, Wapenboek van Vlaanderen (Handzame 1972).
  • L. Duerloo en P. Janssens, Wapenboek van de Belgische adel van de 15de to de 20ste eeuw, 4 dln. (Brussel 1992).
  • J. Van Helmont, Groot alphabetisch register van namen en blazoenen (Leuven 1988).

Verdere informatie

  • R.J. Leenaerts, Algemeen genealogisch-heraldisch repertorium voor de Zuidelijke Nederlanden, 8 dln. (Handzame en Torhout 1969-1985).
  • H. Rottier en M. Van de Cruys, Heraldiek. Wapens kennen en herkennen, Davidsfonds (Leuven, 2004).
  • C. Pama, Rietstap’s handboek der wapenkunde, 4e uitg. (Leiden 1961).
  • E. Warlop, Heraldiek (Brussel 1985).
  • C. Pama, Prisma van heraldiek en genealogie (Utrecht 1990).
  • J.A. De Boo, Familiewapens. Kentekens van verwantschap, CBG (Den Haag, 2008).
  • H.K. Nagtegaal, Heraldisch vademecum, CBG (Den Haag, 2003).