Colofon | ContactEN | FR

Een divers en eeuwenoud fenomeen

Yves Quairiaux

De Vlaamse aanwezigheid in Wallonië beperkte zich niet tot de arbeidsimmigratie van de 19de en 20ste eeuw. Ze omvat verschillende vormen en begon reeds in de late middeleeuwen, zoals oude Waalse plaatsnamen aantonen. Sommige van deze Waalse plaatsnamen zijn enkel te verklaren door de instroom van Vlaamse vrachtvervoerders die Wallonië doorkruisten tijdens het Ancien Régime. De ontwikkeling van de steenwegen onder het bewind van de Oostenrijkse keizerin Maria-Theresia tijdens de 18de eeuw leidde tot het ontstaan van stop- en rustplaatsen, ijzersmederijen en herbergen in Wallonië. Deze werden uitgebaat door Vlamingen om hun doortrekkende streekgenoten van dienst te zijn.

Als voorbeeld vermelden we de ‘Impasse des Flandres’ te Gosselies, een straat die zo genoemd werd door een beslissing van de gemeenteraad in 1874, « aangezien het merendeel van de families die er wonen van Vlaamse oorsprong zijn ». De gemeente Eigenbrakel deed hetzelfde in 1910 door het een straat waar Vlaamse wevers en hun families woonden de « rue des Flamands » te dopen. Namen van straten, wegen en gehuchten in Wallonië getuigen via hun benamingen ook vandaag nog van de aanwezigheid van mensen die uit het noordelijke landsgedeelte afkomstig waren (bijvoorbeeld in Bellecourt, Glabais, Hennuyères, Rebecq-Rognon, Waver,…).

Een metaalarbeider, jaren 1930
(Foto: Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis)

Volgens een wijdverspreide publieke opinie in Wallonië, waren de Vlamingen die in de 19de en 20ste eeuw in Wallonië kwamen wonen nederig van inborst en toegewijd aan hun werk in de industrie en op het platteland. Toch waren het niet enkel arbeiders die de weg naar Wallonië vonden. Onder de Vlaamse emigranten waren ook – in niet te verwaarlozen aantallen – ambtenaren, katholieke leraren, industriëlen en handelaars. Maar deze sociale categorieën, die snel opgingen in de Franstalige burgerij, zijn niet te bespeuren in de Waalse beeldvorming omdat ze niet het massale karakter van de arbeidersimmigratie hadden.

Vandaag de dag nog kiezen veel Vlaamse families ervoor om zich te vestigen aan de Waalse zijde van de taalgrens, waar ze meer prijsvriendelijke gronden vinden in een landelijk gebied. Zie bijvoorbeeld het gehucht des Bruyères in Beauvechain, Waals-Brabant.