Colofon | ContactEN | FR

Vreemdelingendossier

Vreemdelingendossier van François Colin (Algemeen Rijksarchief, Ministerie van Justitie. Bestuur der Openbare Veiligheid. Dienst Vreemdelingenpolitie, individueel dossier nr. 415.462).

Periode

Vanaf 1840, toen de Openbare Veiligheid (een autonome directie onder de Minister van Justitie) werd belast met de controle van de vreemdelingen op het Belgisch grondgebied.

Bewaarplaats

Algemeen Rijksarchief te Brussel (Ruisbroekstraat 2, 1000 Brussel), voor wat betreft de individuele vreemdelingendossiers geopend van 1839 tot september 1944. Deze reeks loopt van nummer 69 (het eerst bewaarde dossier) tot nr. 2.013.480. De dossiers geopend vanaf oktober 1944 worden bewaard door de Dienst Vreemdelingenzaken, de rechtsopvolger van de voormalige Vreemdelingenpolitie.

Raadplegen

Dossiers worden vrij toegankelijk 100 jaar na openingsdatum. Wie zijn eigen dossier wil inkijken, kan dit uiteraard op vertoon van zijn identiteitskaart. Nakomelingen dienen hun verwantschap met de persoon uit het dossier aan te tonen of, indien deze nog leeft, te beschikken over diens schriftelijke toestemming tot raadpleging. In geval van historisch onderzoek kan ook uitzonderlijk inzage worden verleend in dossiers die minder dan 100 jaar geleden werden geopend: dit gebeurt op basis van een gemotiveerd verzoek en een formeel akkoord (via een onderzoeksverklaring) van de onderzoeker om eventuele privacygevoelige gegevens uit de dossiers niet openbaar te maken.

Gegevens

De vreemdelingendossiers afkomstig van de voormalige Vreemdelingenpolitie beslaan de migratie van vreemdelingen binnen heel België. Het doorsnee dossier bevat vrijwel altijd een gemeentelijke aankomstverklaring met daarin gegevens over de familiale en professionele situatie van de vreemdeling, de documenten waarover deze bij zijn aankomst beschikte en zijn vermoedelijke verblijfsduur. Bij elke verhuis hoorde een nieuw gemeentelijk inlichtingenblad voor het bevolkingsregister te worden opgemaakt. Deze documenten bieden op geregelde tijdstippen inzicht in de dynamiek van het huishouden van de immigranten en verschaffen informatie over de wijzigingen in hun professionele en familiale situatie. Ook de hoofdmomenten in het leven van de vreemdelingen zijn goed gedocumenteerd in de dossiers. De uittreksels van akten van de burgerlijke stand bieden zicht op geboortes, huwelijken of sterfgevallen en geven ook aanwijzingen over de familiale en professionele situatie van de immigrant. In de dossiers geopend na de Eerste Wereldoorlog vindt de onderzoeker doorgaans ook een of meerdere foto’s en vingerafdrukken van de vreemdeling terug.

Let op

  • Alle dossiers zijn chronologisch gerangschikt volgens openingsdatum en voor onderzoekers toegankelijk via een systeem van alfabetisch geordende steekkaarten op microfilms en microfiches.
  • Zoeken gebeurt eerst alfabetisch op familienaam, vervolgens (per familienaam) alfabetisch op voornaam van de mannelijke vreemdelingen, waarna tenslotte de voornamen van de vrouwelijke vreemdelingen volgen. Zoeken naar het dossier van een vrouwelijke vreemdeling gebeurt ofwel op basis van haar meisjesnaam, ofwel op de volledige naam van haar echtgenoot.
  • Van zodra een vreemdeling tot Belg wordt genaturaliseerd, levert diens vreemdelingendossier geen verdere gegevens meer op.
  • De vreemdelingendossiers zijn voor het grootste deel van de 19de eeuw slechts fragmentarisch bewaard. Omwille van plaatsgebrek werden vele dossiers rond 1900 door de Vreemdelingenpolitie vernietigd. Vanaf 1889, rond het nummer 500.000, bleven vrijwel alle vreemdelingendossiers bewaard.
  • In regel werd één dossier geopend per immigrant. Indien sprake was van een gezin, werden de minderjarige kinderen (jonger dan 15 jaar) en de echtgenote evenwel in het dossier van de vader/echtgenoot opgenomen.

Tips

  • Een familienaam op de steekkaart en de kaft van het vreemdelingendossier kan anders gespeld zijn dan de correcte schrijfwijze waarvan de onderzoeker vertrekt. Tijdens de opzoekingen doet men er dus goed aan om enkele alternatieve schrijfwijzen uit te proberen.
  • De vreemdelingendossiers bieden ook de mogelijkheid om sociale netwerken van vreemdelingen te reconstrueren. Op de voorkaft van het individueel vreemdelingendossier wordt immers vaak verwezen naar de dossiers van familieleden, kennissen of zakenrelaties.
  • De lacunes in de dossierreeks uit de 19de eeuw kunnen ten dele worden opgevangen door de raadpleging van vreemdelingendossiers aangelegd door stedelijke of gemeentelijke overheden, zoals o.m. bewaard in de stadsarchieven van Antwerpen, Brussel en Leuven.
  • Alle vreemdelingendossiers van Antwerpen tot 1930 zijn digitaal beschikbaar op de website van het FelixArchief | stadsarchief Antwerpen (http://zoeken.felixarchief.be/zHome/Home.aspx?id_isad=317439). De dossiers van de voormalige fusiegemeenten worden nu ook gedigitaliseerd maar de toegang hierop is wel al digitaal (http://zoeken.felixarchief.be/zHome/Home.aspx?f=100&inv=2962).
  • Er is via de website van het Rijksarchief een goede zoekwijzer bij het zoeken naar vreemdelingendossiers beschikbaar, die werden aangelegd door de directie Openbare Veiligheid (onder het ministerie van Justitie).

Auteur: Filip Strubbe